Materiały edukacyjne i profilaktyczne.  Dział Profilaktyki Cyberzagrożeń. NASK-PIB 

Dział Profilaktyki Cyberzagrożeń (DPC) zajmuje się działalnością edukacyjną oraz  popularyzatorską w zakresie bezpiecznego użytkowania nowych technologii. Funkcjonuje w  ramach Państwowego Instytutu Badawczego NASK. Eksperci działu opracowują materiały, prowadzą szkolenia dla dzieci i młodzieży, nauczycieli, pedagogów, rodziców. Realizują kampanie informacyjno-edukacyjne oraz współpracują z zespołami i ekspertami  specjalizującymi się w cyfrowej edukacji i wsparciu dzieci i młodzieży – zgodnie z misją, w  której internet staje się miejscem przyjaznym dla wszystkich.  

Dla rodziców 

1. „W sieci wyzwań. Sztuka wychowania w cyfrowym świecie” – poradnik dla  rodziców 

Najnowsze wydawnictwo NASK to kompendium wiedzy dla rodziców, opiekunów i  wszystkich tych, którzy chcą rozważnie i odpowiedzialnie wprowadzić, a następnie towarzyszyć dziecku w cyfrowym świecie. To przewodnik po kluczowych zagadnieniach  związanych z bezpieczeństwem i dobrostanem dziecka w sieci. Każdy z 17 rozdziałów opisuje wybrane zagadnienia i wyzwania związane z obecnością dzieci w internecie i  zawiera praktyczne wskazówki, dostosowane do trzech grup wiekowych: dzieci w wieku 0–6  lat, dzieci w wieku 7–12 lat i nastolatków powyżej 13. roku życia. 

Został napisany przez osoby, które na co dzień pracują z młodymi ludźmi, badają cyfrową rzeczywistość i walczą o to, aby internet był wolny od szkodliwych i nielegalnych treści. 

„W sieci wyzwań. Sztuka wychowania w cyfrowym świecie” 

2. Podcasty “Cyfrowe wieczory dla rodziców” 

Seria spotkań online przeznaczona dla rodziców, opiekunów, pedagogów i wszystkich  dorosłych, chętnych zaangażować się w rozmowy o bezpieczeństwie dzieci i młodzieży w  internecie. Eksperci poruszają w nich takie tematy jak cyfrowa higiena dla najmłodszych, ryzykowne zachowania w internecie czy cyfrowe uzależnienia. 

Cyfrowe wieczory dla rodziców 

Dla dzieci i młodzieży 

1. „(Nie)widzialne ślady online” – poradnik dla nastolatków 

Nasza obecność w internecie, codzienne relacje online, korzystanie z mediów  społecznościowych, zakupy internetowe – wszystko to przyczynia się do tworzenia  cyfrowego śladu. To, co zostawiamy w sieci, ma wpływ nie tylko na nasze życie online, ale  może wpłynąć również na nasze bezpieczeństwo, reputację czy możliwości życiowe. „(Nie)widzialne ślady online” to poradnik pełny praktycznych informacji o zarządzaniu cyfrowym śladem. Publikacja w inspirujący i ciekawy sposób pokazuje, jak młodzież może dbać o swój ślad cyfrowy, na co zwracać uwagę, aby być bezpiecznym online, ale też jak  świadomie budować swój wizerunek w sieci. 

Poradnik „(Nie)widzialne ślady online”

2. „Z internetem świat jest bliski” – piosenka edukacyjna 

Piosenka wraz z teledyskiem to materiał edukacyjny przeznaczony dla dzieci w wieku 4–7  lat. Został przygotowany w ramach projektu Plik i Folder, który jest wynikiem współpracy Państwowego Instytutu Badawczego NASK z Grupą Artystyczną Zygzaki i jest jednym z  działań podejmowanych przez Polskie Centrum Programu Safer Internet (PCPSI). Plik i  Folder to dwie fikcyjne postaci, które wprowadzają dzieci w wirtualny świat i tłumaczą jego  podstawowe pojęcia. Co więcej, ostrzegają przed czyhającymi w nim zagrożeniami oraz  uczą, jak postępować w trudnych sytuacjach w sieci. 

Z internetem świat jest bliski 

3. Gra planszowa Digital Brainiacs – Make it Clear 

Gra planszowa dla nastolatków (14+), dzięki której odkryją świat edukacji medialnej i  sprawdzą czy potrafią rozpoznać fałszywe treści w internecie, zauważyć dezinformację i  chronić się przed cyberatakami. To doskonała edukacyjna zabawa dla młodzieży, uczniów,  nauczycieli i rodziców. Grę można samodzielnie wydrukować ze strony projektu Make It  Clear. 

Digital Brainiacs 

4. CYBERspot – broszura dla uczniów 

Projekt CYBERspot powstał, aby pomóc uczniom bezpiecznie poruszać się w świecie cyfrowym. To innowacyjna inicjatywa tworzenia szkolnych zespołów odpowiedzialnych za  szerzenie wiedzy na temat bezpieczeństwa w internecie. W ramach inicjatywy powstała broszura, z której uczniowie dowiedzą się jak dbać o cyfrowy dobrostan i swój wizerunek w  sieci, jak walczyć z cyberprzemocą czy jak nie dać się oszukać w sieci. 

Broszura dla uczniów CYBERspot 

Dla nauczycieli 

1. Cyberlekcje 3.0 – scenariusze lekcji 

Projekt to inicjatywa Ministerstwa Cyfryzacji i NASK-PIB, skierowana głównie do nauczycieli i  

uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Jego celem jest wspieranie nauczania  o bezpiecznym korzystaniu z Internetu poprzez dostarczenie gotowych narzędzi dydaktycznych do prowadzenia zajęć. W ramach projektu realizowane są szkolenia dla kadry  pedagogicznej oraz lekcje i webinary dla uczniów. Cyberlekcje 3.0 to także pakiet  scenariuszy lekcji przeznaczonych dla różnych poziomów nauczania. 

Scenariusze lekcji – Cyberlekcje 3.0 

2. Moduły lekcji – Make it Clear 

Interaktywne moduły lekcji przeznaczone dla dwóch grup wiekowych uczniów – 11-13 i 14- 17 lat. Ich celem jest rozwijanie u młodzieży kompetencji informacyjnych, świadomego i  krytycznego podejścia do treści udostępnianych w mediach, a także rozwój umiejętności w  zakresie weryfikowania prawdziwości informacji zamieszczanych online. Dzięki swojej 

formule, pozwalają w angażujący sposób przeprowadzić uczniów przez tematy z obszaru  edukacji medialnej. 

Moduły lekcji 

3. Me(nu)todyka – Make it Clear 

Narzędzie opracowane dla ośmiu tematów poruszanych w modułach lekcji Make it Clear  stanowi świetną kontynuację pracy nauczyciela z uczniami, którzy przejdą przez moduły lekcji (zarówno dla młodszych w wieku 11-13 lat, jak i starszych 14-17 lat). Materiały zostały przygotowane w wersji do druku oraz do wyświetlenia na urządzeniach ekranowych w klasie. 

Me(nu)todyka 

4. Materiały edukacyjne „W sieci przyjaźni” 

Materiał edukacyjny oparty na haśle „W sieci przyjaźni”, którego celem jest uwrażliwienie najmłodszych na ogromne znaczenie przyjaźni w ich życiu. Materiał opracowany w ramach  Polskiego Centrum Programu Safer Internet ma być wsparciem dla szkół i pomocą w  przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej. 

W skład pakietu wchodzą: dwa scenariusze lekcyjne dla uczniów klas 4-6 szkoły podstawowej, podcast „To właśnie jest przyjaźń” oraz plakat. 

Pakiet materiałów „W sieci przyjaźni” 

5. “Chill w realu. Moje korzyści z bycia offline” – scenariusz lekcji 

Scenariusz “Chill w realu. Moje korzyści z bycia offline” został przygotowany dla nauczycieli  pracujących z młodzieżą z klas VIII szkół podstawowych oraz klas ponadpodstawowych.  Celem lekcji poprowadzonej na podstawie tego scenariusza jest wsparcie młodzieży w  zrozumieniu i nauczeniu się świadomego kontrolowania czasu spędzonego w sieci. Pakiet  zawiera scenariusz zajęć, prezentację oraz infografikę. 

Pakiet „Chill w realu” 

6. CYBERspot – zaproszenie do kolejnej edycji projektu 

Projekt CYBERspot to innowacyjna inicjatywa tworzenia szkolnych zespołów odpowiedzialnych za szerzenie wiedzy na temat bezpieczeństwa w internecie. Skierowany  jest do uczniów klas 7-8 szkoły podstawowej oraz uczniów szkół ponadpodstawowych.  Kluczowym elementem jest zaangażowanie nauczyciela-koordynatora, ale tę funkcję może także pełnić szkolny pedagog, psycholog lub inny członek kadry pedagogicznej. Zadaniem  koordynatora jest rekrutacja uczniów do CYBERspotów, wspieranie ich w działaniach i  monitorowanie działalności zespołów. W zespole może się znaleźć od 2 do 6 uczniów.  

Po wakacjach ruszy nabór do kolejnej edycji projektu. 

CYBERspot – informacje o projekcie 

Ośrodek Analizy Dezinformacji 

W NASK-PIB realizowane są także działania ukierunkowane na przeciwdziałanie dezinformacji – poprzez Ośrodek Analizy Dezinformacji, który również opracowuje materiały edukacyjne i informacyjne m.in dla kadry pedagogicznej, rodziców i młodzieży.

1. Kodeks dobrych praktyk – wspólnie przeciw dezinformacji 

Publikacja stanowi zbiór wiedzy na temat dezinformacji w polskiej przestrzeni informacyjnej.  To kompendium dla rodziców, młodzieży, nauczycieli. Z kodeksu dowiemy się, czym jest  dezinformacja, misinformacja czy malinformacja; jakie są techniki rozpowszechniania  dezinformacji, za pośrednictwem jakich grup i narzędzi oraz jakimi kanałami dochodzi do jej  rozprzestrzeniania się. Dodatkowo w dokumencie można znaleźć odpowiedzi na pytania: jak  odróżnić informację od opinii; jak informować o dezinformacji; jak ją rozpoznać i jak jej  przeciwdziałać. Dokument zawiera także niezbędne rekomendacje oraz zalecenia.  

Kodeks powstał z inicjatywy NASK, który pracował nad nim z partnerami; wśród nich znaleźli się m.in. Demagog, Fake Hunter, Fundacja Nauka. To Lubię, CyberDefence24, Crazy  Nauka, Instytut Kościuszki oraz wielu innych.  

Kodeks dobrych praktyk – wspólnie przeciw dezinformacji 

2. „Era (Dez)informacji” 

Publikacja NASK-PIB „Era (Dez)informacji będzie cennym wsparciem dla nauczycieli,  których celem jest rozwój u uczniów zdolności krytycznego analizowania treści oraz  weryfikowania źródeł, leżących u podstaw edukacji medialnej. W podręczniku można znaleźć takie zagadnienia jak: edukacja medialna; dezinformacja i sposoby jej przeciwdziałania; techniki manipulowania informacjami czy rola mediów społecznościowych, a cennym  wkładem pod kątem doskonalenia umiejętności praktycznych są także scenariusze lekcji dla  szkół podstawowych i ponadpodstawowych.  

Publikacja dostarcza narzędzi, które w przystępny sposób pomagają wprowadzić temat  dezinformacji do codziennej pracy dydaktycznej. Za sprawą ćwiczeń i scenariuszy, które są dostosowane do różnych grup wiekowych, rozwijanie kompetencji medialnych jest możliwe już od najmłodszych klas. 

Era (Dez)informacji: Nowy Podręcznik dla Kadry Nauczycielskiej | Cyberprofilaktyka NASK 

3. Uważaj! Dezinformacja [Kampania Edukacyjna] 

NASK przygotował także kampanię „Uważaj! Dezinformacja”, składającą się z serii  programów edukacyjnych o zjawisku dezinformacji i jej wpływie na codzienne decyzje, życie, społeczeństwo czy sprawy publiczne.  

W ramach krótkich odcinków w prosty i przystępny sposób można zapoznać się z  najważniejszymi zagadnieniami, takimi jak: czym jest dezinformacja; jak ją rozpoznać, czym  jest fact-checking i jaką rolę odgrywa; kto rozpowszechnia fałszywe i manipulacyjne treści; jaką funkcję w tym pełni internet i media społecznościowe oraz jak dezinformacja może polaryzować odbiorców. Ta edukacyjna seria będzie idealną metodą na uzupełnienie lekcji o  zjawisku dezinformacji, jak i posłuży rodzicom i młodzieży. 

Uważaj! Dezinformacja [Kampania Edukacyjna] | Bezpieczne Wybory